الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

234

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

حالتى است كه در ميان انسان و عقلش سدّ مىشود و نيز - سِكْر - همان سد و بند است . ( يعنى انسان ميان خود و آب حياتبخش عقلش سد ايجاد كرده است ) . خداى تعالى گويد : ( إِنَّما سُكِّرَتْ أَبْصارُنا « 1 » - 15 / حجر ) كه گفتند نديدن و بسته شدن چشمان يا از سد شدن جلوى ديدگان است يا از سكر و مدهوشى . لَيْلَة سَاكِرَة : شبى ساكن و آرام كه به اعتبار مستى و بى حال شدن در حال مدهوشى است ( بادى نمىوزد ) . سكن : السُّكُون : ايستادن و ثابت شدن چيزى بعد از حركت است و در ساكن شدن و منزل گزيدن نيز به كار مىرود - مثل - سَكَنَ فلانٌ مكانَ كذا : يعنى : منزل گزيد . مَسْكَن : اسم مكان است ، يعنى جاى سكونت ، جمعش - مَسَاكِن - است . خداى تعالى گويد : ( لا يُرى إِلَّا مَساكِنُهُمْ - 25 / احقاف ) ( اشاره به آثار و باقيمانده‌هاى ديار گذشتگان است ) . و ( وَ لَهُ ما سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهارِ - 13 / انعام ) ( هر چه در شب و روز آرام و قرار گرفته از اوست و او شنوا و داناست ) . و آيه : ( لِتَسْكُنُوا فِيهِ - 67 / يونس ) در معنى اوّل مىگويند - سَكَنْتُه و در معنى دوّم مىگويند - أَسْكَنْتُه : سكنايش دادم . مثل آيه : ( رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي - 37 / ابراهيم ) و

--> بعينها و السّكر من كلّ شراب » يعنى خمر و هر نوشيدنى مست‌كننده‌اى حرام است ( نهايه 2 / 383 ) . فخر رازى به نقل از ابو مسلم اصفهانى حديثى عقل مىكند كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : « كلّ مسكر خمر و كلّ خمر حرام و من شرب الخمر فى الدّنيا و لم يتب منها لم يشربها فى الآخرة » يعنى هر مست كننده‌اى خمر است و هر خمرى حرام و كسى كه در دنيا خمر بنوشد و از آن توبه نكند در آخرت از نوشيدنى پاك بهشتى محروم است ( تفسير كبير - 4 / 146 ) . ( 1 ) اشاره به حالت لجاج و خودسرى استهزاء كنندگان به مؤمنين و خودفريفتگانى است كه خداوند در باره‌شان مىگويد : اگر اينان به آسمان هم راهى برايشان باز كنيم و بر آن بالا روند ، شكوه آفرينش و حقايق را نيز مشاهده كنند باز مىگويند چشمان ما بسته شده و گيج هستيم ( بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَسْحُورُونَ - 15 / حجر ) .